Ognioochrona drewna. Kiedy jest wymagana, co znaczy NRO i jak to udokumentować

Impregnacja przeciwgrzybiczna to wybór. Impregnacja ogniochronna bywa obowiązkiem — i to takim, którego brak potrafi zatrzymać odbiór budynku albo unieważnić polisę.

To zarazem temat, o którym w komunikacji do klienta detalicznego mówi się najmniej. Wśród marek impregnatów obecnych na polskim rynku ognioochrona jest praktycznie nieobecna — mimo że dotyczy każdego poddasza użytkowego i każdej większej konstrukcji drewnianej.

Poniżej: co przepisy naprawdę wymagają, co znaczą skróty na dokumentach i jak wykonać zabieg, żeby dało się go udowodnić.

Czym jest zabezpieczenie do stopnia NRO

Drewna nie da się uczynić niepalnym. Da się natomiast zmienić sposób, w jaki się pali — i o to chodzi w impregnacji ogniochronnej.

Preparat wnika w drewno i w podwyższonej temperaturze zaczyna działać, zanim jeszcze pojawi się płomień: wydziela gazy niepalne i tworzy na powierzchni warstwę węglową, która odcina dostęp tlenu do warstw głębszych. Efekt praktyczny to:

• utrudniony zapłon — potrzeba wyższej temperatury i dłuższego czasu;
• wolniejsze rozprzestrzenianie płomienia po powierzchni;
• mniej dymu i gazów w pierwszej fazie pożaru — czyli więcej czasu na ewakuację.

Stosowane w Polsce określenia:

• NRO — nierozprzestrzeniające ognia (dotyczy elementów budynku: dachów, ścian, przekryć);
• drewno trudno zapalne — kategoria materiałowa;
• klasy reakcji na ogień wg PN-EN 13501-1 — europejska klasyfikacja od A1 (niepalne) do F. Drewno niezabezpieczone plasuje się zwykle w klasie D; zabezpieczone może osiągnąć klasę B lub C.

W dokumentacji projektowej i odbiorowej liczy się klasa według PN-EN 13501-1 oraz numer dokumentu odniesienia. Samo słowo „ognioochronny” na etykiecie nie jest dowodem niczego.

Gdzie ognioochrona jest realnie wymagana

Poniższa lista to typowe sytuacje, nie wykładnia przepisów — zakres obowiązku zawsze wynika z projektu, warunków technicznych i decyzji rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.

• Więźba dachowa i konstrukcja poddasza w budynkach, dla których wymagane jest przekrycie dachu NRO — w praktyce dotyczy to znacznej części budynków wielorodzinnych i użyteczności publicznej, a często również zabudowy szeregowej i bliźniaczej ze względu na odległości od granicy działki.
• Obiekty użyteczności publicznej z drewnianymi elementami wykończenia i konstrukcji: szkoły, przedszkola, hotele, gastronomia, obiekty sakralne.
• Sceny, estrady, dekoracje teatralne, scenografie, stoiska targowe — tu wymagania bywają bardziej rygorystyczne niż w budownictwie i weryfikuje je organizator lub straż pożarna przed imprezą.
• Hale drewniane, konstrukcje wielkopowierzchniowe, magazyny.
• Obiekty zabytkowe — najczęściej na podstawie odrębnych zaleceń konserwatorskich i przeciwpożarowych.
• Domy z bali i konstrukcje szkieletowe — zwłaszcza przy małych odległościach od granicy działki i od sąsiedniej zabudowy.

Jeżeli budujesz dom jednorodzinny wolnostojący, w oddaleniu od granic, ognioochrona więźby najczęściej nie jest wymagana przepisami. Wielu inwestorów wykonuje ją mimo to — koszt jest ułamkiem kosztu więźby, a robi się to tylko raz, przed zabudową połaci.

FIRESTOP — dwie wersje, dwie różne kalkulacje

W linii DREWNO PROTECTOR ognioochronę realizuje FIRESTOP, dostępny jako koncentrat i jako produkt gotowy do użycia. To ten sam kierunek działania, ale wybór między nimi ma realne konsekwencje kosztowe.

	KONCENTRAT	GOTOWY DO UŻYCIA
Postać	biało-szary proszek	ciecz
Przygotowanie	roztwór 20% — 1 : 4 z wodą	brak, otwierasz i malujesz
Zużycie, wariant 4-funkcyjny	200 g/m² koncentratu	1 kg/m² wyrobu
Zużycie, wariant 3-funkcyjny	100 g/m²	0,5 kg/m²
Wydajność opakowania 5 kg	25 m² / 50 m²	5 m² / 10 m²
Opakowania	4,8 kg · 20 kg	5 kg (kanister)
Pozwolenie	PL/2014/0126	PL/2014/0125
KDWU	nr 1/2021 z 23.04.2021	nr 2/2021 z 23.04.2021

Jak to czytać. Wariant 4-funkcyjny to pełen zakres działania — ogniochronny, grzybobójczy, owadobójczy i przeciw sinizna; 3-funkcyjny to zakres węższy przy o połowę mniejszym zużyciu. Wybór wariantu wynika z tego, czego wymaga dokumentacja obiektu.

Wniosek kosztowy jest jednoznaczny. Przy więźbie o powierzchni ponad kilkadziesiąt metrów kwadratowych koncentrat wypada wielokrotnie taniej — z 5 kg proszku po rozrobieniu z wodą powstaje 25 kg roztworu. Wersja gotowa ma sens przy małych powierzchniach, naprawach i tam, gdzie nie ma warunków do przygotowania roztworu.

Różnica, o której trzeba wiedzieć przed zakupem: koncentrat i produkt gotowy mają różną klasyfikację bezpieczeństwa. Wersja gotowa do użycia nie jest klasyfikowana zwrotem H360FD, który występuje przy koncentracie. Jeżeli zabieg wykonują osoby postronne albo warunki pracy są trudne do kontrolowania, to jest argument za wersją gotową — niezależnie od kalkulacji kosztowej.

Barwnik kontrolny — czyli dowód, że zabieg wykonano

FIRESTOP dostępny jest z barwnikiem kontrolnym w kilku odcieniach (bezbarwny, zielony, brązowy).

To nie jest funkcja dekoracyjna. Barwnik służy do tego, żeby na oko sprawdzić, czy powierzchnia została pokryta w całości — a przy odbiorze, żeby wykazać, że zabieg w ogóle wykonano. Przy więźbie, gdzie kontrola po zabudowie połaci jest niemożliwa, to najprostszy dostępny dowód. Bezbarwny wariant wybiera się tam, gdzie drewno zostanie później barwione albo pozostanie widoczne we wnętrzu.

Jak wykonać zabieg

1. Drewno musi być surowe. Bez lakieru, farby, oleju i starych powłok. Preparat ogniochronny musi wniknąć — na powłoce nie zadziała. Drewno wcześniej pomalowane trzeba oczyścić do surowego.
2. Drewno musi być suche. Zabieg wykonuj w temperaturze nie niższej niż +5 °C.
3. Rób to przed montażem. Idealnie przez kąpiel elementów — minimum 30 minut zanurzenia. Tak zabezpiecza się całą powierzchnię, łącznie z czołami i miejscami, które po zmontowaniu znikną. Zabieg pędzlem na zmontowanej więźbie zawsze pozostawi miejsca niepokryte.
4. Zachowaj zużycie z tabeli. Ognioochrona to jedyny przypadek, w którym „na cienko” nie oznacza słabszego efektu — oznacza brak efektu i brak zgodności z dokumentem odniesienia. Klasa reakcji na ogień jest przypisana do konkretnego zużycia na metr kwadratowy.
5. Sezonuj przed zabudową.
6. Zbierz dokumentację.

Dokumenty, o które zapyta odbiór

Przy odbiorze budynku albo kontroli nie wystarczy pusta puszka. Przygotuj:

• Krajową Deklarację Właściwości Użytkowych (KDWU) produktu;
• Krajową Ocenę Techniczną (KOT) lub aprobatę techniczną — dla FIRESTOP-u są to dokumenty ITB;
• klasyfikację w zakresie reakcji na ogień wg PN-EN 13501-1;
• protokół z wykonania zabiegu: data, wykonawca, nazwa produktu, numer partii, zastosowane zużycie na m², powierzchnia objęta zabiegiem;
• dokumentację fotograficzną — szczególnie tam, gdzie użyto barwnika kontrolnego.

Protokół i zdjęcia to jedyne rzeczy z tej listy, których nie da się odtworzyć po fakcie. Warto je zrobić w dniu zabiegu.

Czego ognioochrona nie zastępuje

Impregnat ogniochronny nie jest zamiennikiem ochrony biologicznej — poza wariantem 4-funkcyjnym, który taki zakres obejmuje. Nie jest też warstwą dekoracyjną ani zabezpieczeniem przed wodą.

I najważniejsze: zabezpieczenie ogniochronne nie sprawia, że drewno nie może się zapalić. Sprawia, że zapala się trudniej, pali wolniej i daje więcej czasu. W pożarze to zwykle jest ta różnica, która ma znaczenie.

Produktów biobójczych używaj z zachowaniem środków ostrożności. Przed każdym użyciem przeczytaj etykietę i informacje dotyczące produktu.

Zakres wymagań przeciwpożarowych dla konkretnego obiektu określa projekt oraz rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Dane techniczne za kartami technicznymi FIRESTOP.